Ik ben Xamantha, 40 jaar, en vanaf mijn 14e ben ik in therapie geweest, met tussendoor wat halve opleidingen.
Door de jaren heen is mijn ziektebeeld steeds meer op de voorgrond komen te staan
en raakte ik erg vertrouwd met het wereldje dat psychiatrie heet.
Een bizarre, bijzondere wereld die me gevormd heeft.
Ik heb er veel geleerd, maar ben mezelf ook behoorlijk kwijtgeraakt.
Wie was ik ook alweer? Wie zou ik willen zijn?
Over die zoektocht schrijf ik hier.
Wees welkom om mee te lezen en te reageren!

Samen met 1 echtgenoot en 3 katten woon ik in een Betuws dorpje.
Ik verslind belachelijk veel boeken en ben graag creatief bezig.


zondag 12 augustus 2012

Mindvoelness



Steeds dichterbij komt de retraite en steeds meer begin ik te voelen wat zoiets nou eigenlijk echt inhoudt. Even weg van de wereld, stilstaan bij jezelf, in het nu komen - dat zijn prachtige, maar wel abstracte begrippen.

Dat wat in beweging is gekomen tijdens die laatste opname, vond voeding tijdens de cursus die ik kort daarop ging doen. In ieders verhaal hoorde ik terug wat voor mij nog zo nieuw was: bewust kiezen om weer te gaan voelen.

Het heeft mijn blik op mijn jarenlange behandeling veranderd, het heeft me ook duidelijk gemaakt dat ik zelf veranderd ben en dat ik behoefte heb aan ruimte om te zijn wie ik ben, te voelen wat ik voel, zonder daar meteen consequenties aan te verbinden.

Als je een persoonlijkheidsstoornis hebt, krijg je in de Nederlandse GGz standaard een emotieregulatietraining aangeboden. Op zich heel logisch: mijn klachten komen inderdaad voort uit het moeilijk kunnen reguleren van emoties en stemmingen. Je binnenwereld is een chaos als je van de ene stemming in de andere schiet en elke emotie ervaart als overdonderend. Reguleren kan tot op zekere hoogte aangeleerd worden en het kan je helpen je evenwicht te bewaren.

Het bijzondere is dat de training begint met oefeningen in 'houding zonder oordeel'. Zien, horen, ruiken en observeren zonder waarde toe te kennen aan wat je ervaart. Afwassen met je volle aandacht bij het warme water, het kopje in je handen, de beweging die je maakt met de borstel. Hartstikke Zen, maar in die cursus vooral bedoeld als eye-opener dat je emoties voortkomen uit de betekenis die je zelf toekent aan wat je ervaart, niet uit de ervaring zelf. Op die manier maak je kennis met wat zo mooi 'automatische gedachten' genoemd wordt. In principe gaat de rest van de training/therapie over het leren herkennen van dat soort gedachten en het beheersen, danwel manipuleren ervan.

Trucjes, als ik het even oneerbiedig mag uitdrukken, ik heb door de jaren heen in alle therapieën een ongelooflijke hoeveelheid trucjes geleerd om al die emoties van mij te temmen.
Muziektherapie: voel eens hoe het is als je je ontzettend klote voelt en dan iets gaat spelen of zingen dat vrolijk en luchtig is. Cognitieve therapie: ontrafel wat jou tot deze emoties heeft gebracht, vervang je automatische gedachten bewust voor nieuwe, 'gezondere' gedachten. Psychomotore therapie: voel je blokkades, je begrenzingen en ga er dan (in een veilige omgeving) overheen.
Wat mij op dit moment erg vreemd voorkomt, is dat zulke methodes juist zélf een keihard oordeel in zich hebben: wat jij voelt is fout, wat jij voelt moet veranderd, onderdrukt, weggemaakt worden.

Dit is mijn therapeutische opvoeding geweest en ik zal niet ontkennen dat het  nut heeft gehad. Het is ontzettend fijn om handvatten te hebben in tijden van crisis en het is ook heel prettig om je eigen gedachtengang te kunnen analyseren - dat kan soms tot opmerkelijke conclusies leiden. Een voorbeeldje: bij mij helpt het ontrafelen en analyseren soms tot het inzicht dat ik eigenlijk helemaal niet bang ben, maar juist heel boos.

Je oefent met het leren verdragen van emoties en als je de training grondig doorloopt, zou je moeten komen op een punt dat men 'radicale acceptatie' noemt: het accepteren van de emoties die er zijn. Juist, wederom heel Zen, maar als ik eerlijk ben: ik heb in mijn lange therapiecarrière nog nooit iemand ontmoet die dat punt bereikte. Niet tijdens die training, maar ook niet erna, want vervolgtherapieën focussen op het beheersen van emoties, van foute emoties specifiek.

De cursus mindfulness die ik in een later stadium volgde was een aangename uitzondering. Er werd, voorafgaand aan het mediteren, een beeld geschetst van een blauwe lucht - jouw bewustzijn. De wolkjes in die lucht zijn je gedachten en emoties. Je mag ze opmerken, zelfs benoemen, maar de kunst is ze voorbij te laten drijven zonder op de inhoud in te gaan. Laat ze gaan, was het devies, ze mogen er zijn maar je hóéft er niets mee. Ook al komen er honderd wolkjes voorbij, laat ze gaan en keer terug naar je focus op je ademhaling. Wees daarbij mild voor jezelf, ga je niet zitten opfokken over dat er zoveel wolkjes voorbij komen en dat je telkens opnieuw weer terug moet naar die focus.

Dat vriendelijke, die mildheid, vond ik een van de mooiste aspecten van mindfulness. Het was eigenlijk voor het eerst dat ik aangemoedigd werd om lief te zijn voor mezelf, in plaats van dat constante geworstel met emoties die aangepakt moeten worden.

Nu ik bijna halverwege de dertig ben merk ik dat er meer draagkracht ontstaat om mijn emoties en stemmingen ook daadwerkelijk te kunnen verdragen. Ik merk helaas ook hoe groot de neiging is om weg te lopen voor dat verdragen en naar een snelle verdoving te grijpen als het allemaal teveel wordt.

Maar ook merk ik hoe ik verlang naar een wat meer natuurlijk evenwicht en heel simpel ook naar voelen, gewoon voelen. Op dit moment, bijvoorbeeld, merk ik dat ik gespannen ben over de steeds dichterbij komende retraite. Ik vind het spannend, ook een beetje eng. En hoe soft dit ook moge klinken: dat mag er zijn. Het is prima om gespannen te zijn over iets waarvan je verwacht dat het een intensieve ervaring gaat worden.

Ik ben een gevoelsmens en dat wil ik blijven. Het maakt me kwetsbaar, maar ook krachtig - ik wil ook kwetsbaar en krachtig zijn.
Ik ben ook een gepassioneerd persoon met een liefde voor creativiteit. Dat is zo lang ondergesneeuwd geweest, ik heb het zo aan banden moeten leggen om te kunnen overleven.
Ik wil leven, ik wil voelen, ik wil zijn.

Ik ga mijn kans grijpen. Een week de natuur in, met een programma gebaseerd op mindfulness, met heel veel ruimte voor alles wat zich aandient. Haast geen contact met het thuisfront, geen afleiding in de vorm van dagelijkse beslommeringen en met een groepje gelijkgestemden die reis naar binnen maken, deels in stilte. Mensen die ik nog niet ken, maar ik verheug me er nu al op contact met ze te maken. Een bijzondere gewaarwording voor iemand met sociale angst!

Ik ga!




donderdag 9 augustus 2012

Loslaten

Steeds vaker hoor ik het mezelf zeggen, zie ik het mezelf schrijven, hoor ik het mezelf denken: loslaten, ik wil loslaten.

Heel langzaam begint door te dringen dat loslaten niet hetzelfde is als verliezen, dat niet alles mee hoeft. Ik heb zo lang gedacht dat mijn identiteit bestond uit de optelsom van mijn ervaringen. Pas als ik mijn hele verhaal vertelde, alles deelde, betekenis gaf aan elk puzzelstukje - dan pas liet ik zien wie ik was. Een gedicht uit '99 illustreert:
Erken mij
Zie mij
Lees mij
Voel mijn tekens
Volg mijn blik
Alsjeblieft leer me nou kennen
Op papier of in mijn blik
Lees mij
Voel mij
Zie mij
Want ik heb geen woorden
En mijn mond is weggevlucht
Zie mij
Lees mij
Ik ben
Alleen als jij me kent
(Mv '99)
Een manier van denken die lam slaat, want helemaal compleet zal het verhaal nooit zijn; het is onmogelijk elke seconde van je leven - en dan ook nog vanuit verschillende perspectieven - te belichten.
Ik ben niet mijn ervaringen. Ik was al iemand toen ik geboren werd en die persoon heeft zich gevormd aan de hand van ervaringen. Niet de ervaringen zelf, maar wat ik heb meegenomen uit elke ervaring maakt mij wie ik ben. Getrokken conclusies, geleerde lessen, gevormde gedachten - het extract van elke dag die ik beleefd heb.

Loslaten. Onbewust was ik er al een tijd mee bezig, denk ik. Misschien verklaart het zelfs wel de kilo's die ik de afgelopen tijd ongemerkt ben kwijtgeraakt: ietsje minder ballast.

Een duidelijk keerpunt was voor mij de laatste keer dat ik opgenomen werd. Ik was al heel lang aan het worstelen met de aanwezigheid van al die hulpverleners in mijn leven en wist ook al jaren: ik ben dit beu. In mijn schrijfsels van de afgelopen jaren zie je dat ook terug.

Dat ene moment staat me ook zo helder voor ogen: ik zat ongemakkelijk op een stoel tijdens een zoveelste voorstelrondje van alweer een nieuwe therapiegroep. Verhaal na verhaal kwam voorbij en toen ik aan de beurt was viel ik stil. Heb mijn verhaaltje al zo vaak afgespeeld, had het ook daar paraat, maar opeens voelde ik: ik wil helemaal niet vertellen wie ik ben en wat mijn problemen zijn. Ik wil naar huis, mijn eigen leven leven.

Ik geloof dat ik me nog haastig verontschuldigd heb voordat ik de therapieruimte uit stormde. Terug naar mijn kamer in de kliniek, het miserabele substituut voor een eigen plek. In paniek, want er raasden honderdduizend emoties door mijn lijf. En voelen, emoties verdragen...ai, niet mijn sterkste punt.

Ik had die ochtend, vlak voor die groepstherapie, al een nare confrontatie gehad met 'de hulpverlening': het artsenrondje. Een hopeloos ouderwetse (maar door bezuinigingen/tijdnood ingegeven) handeling waarbij de dienstdoende psychiater met een stuk of vier anderen (verpleegkundigen, stagelopers, artsen in opleiding - weet ik veel) naar je kamer komt en een gesprekje met de cliënt heeft. Vond ik altijd al ongemakkelijk, maar deze ochtend had het me woest gemaakt en ik werd alleen maar woester toen ik merkte dat mijn boosheid slechts als een symptoom van een stoornis gezien werd. Ah, een boze borderliner, nu moeten we helder blijven in onze bewoordingen, haar een paar minuten de tijd geven om te reageren en vervolgens onze boodschap herhalen. Een extra xanax voor het boze bolletje en duidelijk maken dat we pas verder kunnen praten als ze afgekoeld is. Tot ziens, mevrouw die-en-die.

Mijn reddende engel na het therapie-incident was de dienstdoende sociaal verpleegkundige. Niet omdat hij me van mijn ellende verloste, maar omdat hij me eraan herinnerde dat emoties een functie hebben. Al pratend ontdekte ik toen dat deze woede voortkwam uit vechtlust en kracht.

Met die vechtlust kon ik kort daarna met ontslag en had ik me aangemeld voor de cursus Werken Met Ervaring, een cursus waarin je leert op een andere manier naar je eigen ervaringen te kijken. Ballast wordt een bron om uit te putten, de krachten worden gebundeld om een verschil te kunnen maken voor een ander. Een grote eye-opener voor mij was dat het soms veel effectiever is om selectief te zijn in wat je deelt. Gebruik wat nuttig is (hoe pijnlijk ook) en laat los (idem) wat overbodig is geworden.

Loslaten.
Onlangs heb ik mijn in 2001 overleden vriendinnetje los kunnen laten. Elf jaar lang heb ik haar verhaal met me meegedragen en opeens voelde ik dat het genoeg was. Ik heb haar een lange brief geschreven, die ik vervolgens op het water van de Waal weg heb laten dragen. De herinnering blijft, maar haar pijn is niet meer de mijne. Ik heb haar liefdevol losgelaten.

Loslaten.
Een oud-klasgenote horen vertellen dat ze opkomt voor kinderen die gepest worden en intussen herinnerd worden aan hoeveel pijn het mij heeft gedaan om door haar gepest te worden. Voelen dat dat bitter is. Voelen en loslaten.

Binnenkort ga ik een week in retraite, om te voelen waar ik sta en wat ik wil. Een korte adempauze tussen verleden en toekomst, naar de plaats waar ik wil zijn: het heden.
In stilte en misschien ook wel lawaai mijn eigen ademhaling weer kunnen voelen.
Mijn waakvlammetje aanwakkeren, inspiratie opdoen.
En alles even loslaten.